LDR otamatik gece lambası

1.Potansiyometreler

Bir ayarlı direnç türüdür. İçinde daire parçası şeklinde bir direnç bulunmaktadır ve bu direncin her iki ucundan dışarıya bağlantı uçları alınmıştır. İki uç arası sabit direnç özelliği gösterir. Fakat üçüncü bir uç daire şeklindeki direnç üzerinde gezebilen bir uca bağlanmıştır ve sabit dirençlerden bu şekilde farklı bir yapı oluşturulmuştur. Bu yapının ortasındaki bir şaft döndürüldükçe gezici uç, direnç üzerinde gezinmekte, bunun doğal sonucu olaraktan farklı direnç değerleri zuhur etmektedir. Lineer ve logaritmik olarak iki tipte bulunurlar. Lineer potansiyometrelerde direnç, dönüş miktarı ile doğrusal olarak artar, logaritmik potansiyometrelerde ise direnç, dönüşle logaritmik oranda artar.
Potansiyometre devreye seri veya paralel bağlanarak almanın(=yani elektrik enerjisini işe çeviren dalganın motor, lamba, hoparlör...) içinden geçen akımı veya üstüne düşen gerilimi ayarlayan değişken değerli dirençtir. Potansiyometreler şekil 'de görüldüğü gibi üç uçlu ayarlı orta uç, direnç üzerinde gezinebilir.
Potansiyometreler, yine Şekil 'de belirtilmiş olduğu gibi direnç değerinin değiştirilmesi yoluyla gerilim bölme, diğer bir deyimle çıkış gerilimini ayarlama işlemini yapar.

Potansiyometreler aşağıda belirtilen üç grup altında toplanabilir.
Karbon Potansiyometreler
Telli Potansiyometreler
Vidalı Potansiyometreler

2.2.LDR

LDR (Foto direnç, Light Dependent Resistance) Tanımı

Aydınlıkta az direnç, karanlıkta yüksek direnç gösteren devre elemanlarına LDR denir. Başka bir deyişle LDR'nin üzerine düşen ışık değerine göre gösterdiği direnç değişimi ters orantılıdır. LDR'ler, CdS (kadmiyum sülfür), CdSe (kadmiyum selinür), selenyum, germanyum ve silisyum vb. gibi ışığa karşı çok duyarlı maddelerden üretilmektedir.

LDR yapımında kullanılan madde, algılayıcının hassasiyetini ve algılama süresini belirlemekte, oluşturulan tabakanın şekli de algılayıcının duyarlılığını etkilemektedir. LDR’ ye gelen ışığın odaklaşmasını sağlamak için üst kısım cam ya da şeffaf plastikle kaplanmaktadır. LDR'ler çeşitli boyutlarda üretilmekte olup, gövde boyutları büyüdükçe güç değeri yükselmekte ve geçirebilecekleri akım da artmaktadır.

2.3.Diyak

Diyak silisyumdan yapılmış iki uçlu, üç dilimli ( PNP ), AC gerilimde çalışan bir tetikleme elemanıdır. Diyak ( DİAC ) kelimesi “Diode Alternative Current Switch” kelimelerinin baş harflerinin birleşmesi ile elde edilmiştir. Çalışması birbirine zıt ve paralel bağlanmış iki diyota benzer. Yalnız diyotlarda iletime geçme gerilimi 0,7V civarındayken diyakta bu değer 10V ile 80V arasında değişir. Piyasadaki diyakların ekserisi 25- 40 V civarında iletime geçmektedir.

a) Diyak’ın karakteristiği:

Yukarıdaki şekil diyakın her iki yönde akım-gerilim karakteristiğini göstermektedir. Eğriye dikkat edilecek olursa diyak uçlarına uygulanan gerilimin başlangıçta diyak üzerinden sızıntı akımından başka akım geçirmemektedir. Ancak diyak uçlarına uygulanan gerilim, diyak iletim gerilimini
( VBO= Breakover Voltage) aşar aşmaz diyak üstünden geçen akım hızla yükselirken, diyak uçlarındaki gerilimde yaklaşık %20 oranında düşüş gösterir. Diyak üstünden geçen akımın artmasına karşılık diyak uçlarındaki gerilimin düştüğü bu bölge negatif direnç bölgesidir. Diyak iletime geçtikten sonra uçlarında görülen gerilim diyakın yalıtıma geçme gerilimidir ( VD ). Eğer besleme voltajı VD’nin altına düşerse diyak derhal yalıtım durumuna geçer.
b) Diyak’ın alternatif akımda çalışma şartları:
Diyak elemanı her iki yönde de iletime geçebildiği için alternatif akımın her iki alternansında da iletime geçer. Diyak elemanı A.A’da bazı ufak düzenlemelerle iletimde olduğu zaman kısa süreli pals verecek şekilde kullanılmaktadır. Diyak elemanı kullanılırken seri bir akım sınırlayıcı dirençle birlikte kullanılmasına dikkat edilmelidir.

c) Diyak’ın kullanım alanları:
Diyaklar, tiryakların faz kontrol devrelerinde, bir ampulü istenilen şiddette yakıp söndürmekte, ısı kontrolü istenen yerlerde, matkap, vantilatör gibi seri motorların devir sayısı kontrollerinde tiryakları tetiklemek amacıyla kullanılırlar

BÖLÜM 3.DEVRENİN TASARIMI

3.1.Şekil 1

Şekil 1 devrenin açık şekli.

3.2. Şekil 2 Devrenin baskı şekli.

3.3. Baskı devre şemamız ters baskıyla fotoğraf veya aydınger kâğıdına lazer yazıcı ile yazdırılır. Kâğıt yazıcının tonerini tam emmemiştir. Kağıt ısıtılmış ütü uygun ebatta kıl testere ile kesilmiş bakır plaket üzerine preslendiğinde toner bakır plaket üzerine geçmektedir. Devre yolları kontrol edilir ve gerekiyorsa eksik kalan yerler baskı devre kalemi ile tamamlanır. Hazır olan bakır plaketimiz 40–50°C suda çözeltinmiş Fe Cl 3 içerisine bırakılır ve yaklaşık 1 saat kadar bekletilir. Baskı devre şemamız dışında kalan bakır bölümler çözelti içinde eriyerek devremiz ortaya çıkar. Daha sonra plaket su ile yıkanarak temizlenir. Devreye malzemelerimizin montajı için, plaket üzerindeki devre elemanlarının bacakları sığacak büyüklükte delikler açılarak plaketimiz montaj aşamasına getirilir. Daha sonra devre elemanları yerlerine yerleştirilir ve lehimlenir.
Lambanın yanması için BT 137’nin aktif olması gerekir BT 137’nin aktif olması için LDR direncinin yüksek olması gerekir, LDR’nin karanlıkta yüksek dirence sahip olduğunu biliyoruz. LDR yüksek dirençte iken üzerinde yüksek voltaj barındırır, bu voltaj belirli karanlıkta iken BT 137’yi aktif duruma taşır, böylece devre tamamlanmış olur ve lamba yanar. Burada Potansiyometrenin amacı devrenin ışığa göre hassasiyetliğini ayarlamak, ince ayar yapmak için devreye eklenmiştir. Eğer potansiyometre direncini azaltır isek BT 137’nin aktif duruma geçme hassasiyeti artar ve daha çabuk aktif durumda olur.

Şekil 3,4 Şekil 3. Devrenin yapım şekli

Şekil 3,5. Şekil 4. Devrenin son şekli

BÖLÜM 4.MALİYET ANALİZİ

Potansiyometre 0,35 YTL
LDR 0,75 YTL
Diyak (Triyak) 0,75 YTL
Direnç 0,35 YTL
Direnç 0,35 YTL
Kondasötör 0,50 YTL
Klemens 0,30 YTL
Lamba ve duy 1,50 YTL
Muhafaza kutusu 3,50 YTL
Toplam=8,35 YTL

BÖLÜM 5.ÖNERİLER

Işıklı ortamlarda LDR iç direnci çok küçülür. Normalde kapalı kontağa bağlı lamba söner. Karanlıkta ise LDR direnci artar. Normalde kapalı kontağa bağlı lamba yanar. Işık etkisiyle üzerinden geçen ve akımı değiştiren (foto) direnç, diyot, transistor, tristör, pil gibi elemanlara optik ya da foto elemanlar diyoruz. Bu elemanların kullanım sahaları optik elektronik sistemlerin içindedir. Optik elektronik elemanları, mekanik duyarlılık ve anahtarlama için geliştirilmektedir. Mekanik anahtarlara göre daha ucuz, daha hafif ve küçük olmalarıdır.

.1.Potansiyometreler

Bir ayarlı direnç türüdür. İçinde daire parçası şeklinde bir direnç bulunmaktadır ve bu direncin her iki ucundan dışarıya bağlantı uçları alınmıştır. İki uç arası sabit direnç özelliği gösterir. Fakat üçüncü bir uç daire şeklindeki direnç üzerinde gezebilen bir uca bağlanmıştır ve sabit dirençlerden bu şekilde farklı bir yapı oluşturulmuştur. Bu yapının ortasındaki bir şaft döndürüldükçe gezici uç, direnç üzerinde gezinmekte, bunun doğal sonucu olaraktan farklı direnç değerleri zuhur etmektedir. Lineer ve logaritmik olarak iki tipte bulunurlar. Lineer potansiyometrelerde direnç, dönüş miktarı ile doğrusal olarak artar, logaritmik potansiyometrelerde ise direnç, dönüşle logaritmik oranda artar.
Potansiyometre devreye seri veya paralel bağlanarak almanın(=yani elektrik enerjisini işe çeviren dalganın motor, lamba, hoparlör...) içinden geçen akımı veya üstüne düşen gerilimi ayarlayan değişken değerli dirençtir. Potansiyometreler şekil 'de görüldüğü gibi üç uçlu ayarlı orta uç, direnç üzerinde gezinebilir.
Potansiyometreler, yine Şekil 'de belirtilmiş olduğu gibi direnç değerinin değiştirilmesi yoluyla gerilim bölme, diğer bir deyimle çıkış gerilimini ayarlama işlemini yapar.

Potansiyometreler aşağıda belirtilen üç grup altında toplanabilir.
Karbon Potansiyometreler
Telli Potansiyometreler
Vidalı Potansiyometreler

2.2.LDR

LDR (Foto direnç, Light Dependent Resistance) Tanımı

Aydınlıkta az direnç, karanlıkta yüksek direnç gösteren devre elemanlarına LDR denir. Başka bir deyişle LDR'nin üzerine düşen ışık değerine göre gösterdiği direnç değişimi ters orantılıdır. LDR'ler, CdS (kadmiyum sülfür), CdSe (kadmiyum selinür), selenyum, germanyum ve silisyum vb. gibi ışığa karşı çok duyarlı maddelerden üretilmektedir.

LDR yapımında kullanılan madde, algılayıcının hassasiyetini ve algılama süresini belirlemekte, oluşturulan tabakanın şekli de algılayıcının duyarlılığını etkilemektedir. LDR’ ye gelen ışığın odaklaşmasını sağlamak için üst kısım cam ya da şeffaf plastikle kaplanmaktadır. LDR'ler çeşitli boyutlarda üretilmekte olup, gövde boyutları büyüdükçe güç değeri yükselmekte ve geçirebilecekleri akım da artmaktadır.

2.3.Diyak

Diyak silisyumdan yapılmış iki uçlu, üç dilimli ( PNP ), AC gerilimde çalışan bir tetikleme elemanıdır. Diyak ( DİAC ) kelimesi “Diode Alternative Current Switch” kelimelerinin baş harflerinin birleşmesi ile elde edilmiştir. Çalışması birbirine zıt ve paralel bağlanmış iki diyota benzer. Yalnız diyotlarda iletime geçme gerilimi 0,7V civarındayken diyakta bu değer 10V ile 80V arasında değişir. Piyasadaki diyakların ekserisi 25- 40 V civarında iletime geçmektedir.

a) Diyak’ın karakteristiği:

Yukarıdaki şekil diyakın her iki yönde akım-gerilim karakteristiğini göstermektedir. Eğriye dikkat edilecek olursa diyak uçlarına uygulanan gerilimin başlangıçta diyak üzerinden sızıntı akımından başka akım geçirmemektedir. Ancak diyak uçlarına uygulanan gerilim, diyak iletim gerilimini
( VBO= Breakover Voltage) aşar aşmaz diyak üstünden geçen akım hızla yükselirken, diyak uçlarındaki gerilimde yaklaşık %20 oranında düşüş gösterir. Diyak üstünden geçen akımın artmasına karşılık diyak uçlarındaki gerilimin düştüğü bu bölge negatif direnç bölgesidir. Diyak iletime geçtikten sonra uçlarında görülen gerilim diyakın yalıtıma geçme gerilimidir ( VD ). Eğer besleme voltajı VD’nin altına düşerse diyak derhal yalıtım durumuna geçer.
b) Diyak’ın alternatif akımda çalışma şartları:
Diyak elemanı her iki yönde de iletime geçebildiği için alternatif akımın her iki alternansında da iletime geçer. Diyak elemanı A.A’da bazı ufak düzenlemelerle iletimde olduğu zaman kısa süreli pals verecek şekilde kullanılmaktadır. Diyak elemanı kullanılırken seri bir akım sınırlayıcı dirençle birlikte kullanılmasına dikkat edilmelidir.

c) Diyak’ın kullanım alanları:
Diyaklar, tiryakların faz kontrol devrelerinde, bir ampulü istenilen şiddette yakıp söndürmekte, ısı kontrolü istenen yerlerde, matkap, vantilatör gibi seri motorların devir sayısı kontrollerinde tiryakları tetiklemek amacıyla kullanılırlar

BÖLÜM 3.DEVRENİN TASARIMI

3.1.Şekil 1

Şekil 1 devrenin açık şekli.

3.2. Şekil 2 Devrenin baskı şekli.

3.3. Baskı devre şemamız ters baskıyla fotoğraf veya aydınger kâğıdına lazer yazıcı ile yazdırılır. Kâğıt yazıcının tonerini tam emmemiştir. Kağıt ısıtılmış ütü uygun ebatta kıl testere ile kesilmiş bakır plaket üzerine preslendiğinde toner bakır plaket üzerine geçmektedir. Devre yolları kontrol edilir ve gerekiyorsa eksik kalan yerler baskı devre kalemi ile tamamlanır. Hazır olan bakır plaketimiz 40–50°C suda çözeltinmiş Fe Cl 3 içerisine bırakılır ve yaklaşık 1 saat kadar bekletilir. Baskı devre şemamız dışında kalan bakır bölümler çözelti içinde eriyerek devremiz ortaya çıkar. Daha sonra plaket su ile yıkanarak temizlenir. Devreye malzemelerimizin montajı için, plaket üzerindeki devre elemanlarının bacakları sığacak büyüklükte delikler açılarak plaketimiz montaj aşamasına getirilir. Daha sonra devre elemanları yerlerine yerleştirilir ve lehimlenir.
Lambanın yanması için BT 137’nin aktif olması gerekir BT 137’nin aktif olması için LDR direncinin yüksek olması gerekir, LDR’nin karanlıkta yüksek dirence sahip olduğunu biliyoruz. LDR yüksek dirençte iken üzerinde yüksek voltaj barındırır, bu voltaj belirli karanlıkta iken BT 137’yi aktif duruma taşır, böylece devre tamamlanmış olur ve lamba yanar. Burada Potansiyometrenin amacı devrenin ışığa göre hassasiyetliğini ayarlamak, ince ayar yapmak için devreye eklenmiştir. Eğer potansiyometre direncini azaltır isek BT 137’nin aktif duruma geçme hassasiyeti artar ve daha çabuk aktif durumda olur.

Şekil 3,4 Şekil 3. Devrenin yapım şekli

Şekil 3,5. Şekil 4. Devrenin son şekli

BÖLÜM 4.MALİYET ANALİZİ

Potansiyometre 0,35 YTL
LDR 0,75 YTL
Diyak (Triyak) 0,75 YTL
Direnç 0,35 YTL
Direnç 0,35 YTL
Kondasötör 0,50 YTL
Klemens 0,30 YTL
Lamba ve duy 1,50 YTL
Muhafaza kutusu 3,50 YTL
Toplam=8,35 YTL

BÖLÜM 5.ÖNERİLER

Işıklı ortamlarda LDR iç direnci çok küçülür. Normalde kapalı kontağa bağlı lamba söner. Karanlıkta ise LDR direnci artar. Normalde kapalı kontağa bağlı lamba yanar. Işık etkisiyle üzerinden geçen ve akımı değiştiren (foto) direnç, diyot, transistor, tristör, pil gibi elemanlara optik ya da foto elemanlar diyoruz. Bu elemanların kullanım sahaları optik elektronik sistemlerin içindedir. Optik elektronik elemanları, mekanik duyarlılık ve anahtarlama için geliştirilmektedir. Mekanik anahtarlara göre daha ucuz, daha hafif ve küçük olmalarıdır.

Comments

Add New Search RSS

Write comment
Name:
Email:	do not notifynotify
Title:
UBBCode:	-color-aquablackbluefuchsiagraygreenlimemaroonnavyolivepurpleredsilvertealwhiteyellow -size-tinysmallmediumlargehuge
Please input the anti-spam code that you can read in the image.

Powered by !JoomlaComment 3.23

3.23 Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."